Trong thi công sàn phẳng, phần lớn các sự cố về võng, nứt hoặc suy giảm khả năng chịu lực đều bắt nguồn từ những sai sót rất nhỏ ở công đoạn lắp đặt cốt thép. Có những lỗi nhìn qua tưởng như không đáng kể, chẳng hạn thép bị xô lệch vài centimet, lớp bê tông bảo vệ không đủ hay vị trí thép mũ không đúng thiết kế, nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến tuổi thọ của cả kết cấu.
Chính vì vậy, tiêu chuẩn nghiệm thu cốt thép sàn phẳng mới nhất không chỉ là thủ tục trước khi đổ bê tông mà còn là bước kiểm soát chất lượng quan trọng nhất của toàn bộ quá trình thi công sàn phẳng. Đối với các công trình sử dụng giải pháp sàn phẳng vượt nhịp lớn như Calic, yêu cầu này càng cần được thực hiện nghiêm ngặt nhằm đảm bảo kết cấu phát huy đúng khả năng chịu lực theo thiết kế.
Lý do nghiệm thu cốt thép sàn phẳng cần được thực hiện kỹ hơn sàn truyền thống
Khác với sàn dầm thông thường, sàn phẳng truyền tải tải trọng trực tiếp xuống cột. Điều đó đồng nghĩa khu vực quanh đầu cột sẽ chịu ứng suất cắt và mô men lớn hơn rất nhiều.
Nếu quá trình thi công khiến thép mũ cột, thép chống đâm thủng hoặc thép tăng cường bị sai vị trí, khả năng chịu lực của toàn bộ ô sàn sẽ giảm đáng kể. Đây là nguyên nhân khiến nhiều công trình xuất hiện vết nứt quanh đầu cột chỉ sau một thời gian đưa vào sử dụng.
Bên cạnh đó, sàn phẳng thường có mật độ thép dày, nhiều lớp thép bố trí chồng lên nhau. Chỉ cần công nhân đi lại trong lúc lắp dựng hoặc đặt hệ thống M&E không đúng trình tự cũng có thể làm thép bị biến dạng, mất khoảng cách thiết kế.
Chính vì vậy, công tác nghiệm thu cần được thực hiện chi tiết hơn so với các loại sàn truyền thống, đặc biệt tại những vị trí chịu nội lực lớn.
Tiêu chuẩn nghiệm thu cốt thép sàn phẳng mới nhất
Hiện nay, việc nghiệm thu cốt thép sàn phẳng thường được thực hiện dựa trên các tiêu chuẩn và quy chuẩn hiện hành của Việt Nam, bao gồm:
- TCVN 4453 về thi công và nghiệm thu kết cấu bê tông, bê tông cốt thép.
- TCVN 5574 về thiết kế kết cấu bê tông cốt thép.
- Hồ sơ thiết kế đã được phê duyệt.
- Chỉ dẫn kỹ thuật của từng dự án.
- Nhật ký thi công và hồ sơ quản lý chất lượng.
Điều cần lưu ý là tiêu chuẩn chỉ đưa ra các nguyên tắc chung. Trên thực tế, hồ sơ thiết kế mới là căn cứ quan trọng nhất để nghiệm thu bởi mỗi dự án sẽ có yêu cầu riêng về đường kính thép, khoảng cách, chiều dài neo hay cấu tạo vùng đầu cột.
Một kỹ sư giàu kinh nghiệm luôn đối chiếu đồng thời giữa bản vẽ thiết kế và tiêu chuẩn kỹ thuật thay vì chỉ kiểm tra theo cảm tính.
Những hạng mục bắt buộc phải kiểm tra trước khi đổ bê tông
Đây là bước quyết định chất lượng của toàn bộ sàn phẳng. Một quy trình nghiệm thu đầy đủ thường bao gồm nhiều nội dung liên kết với nhau.
Kiểm tra chủng loại và đường kính cốt thép
Thép sử dụng phải đúng mác, đúng đường kính và đúng chủng loại như hồ sơ thiết kế.
Ngoài việc kiểm tra nhãn mác, kỹ sư cần đối chiếu chứng chỉ xuất xưởng, kết quả thí nghiệm cơ lý và tình trạng thực tế của thanh thép. Những thanh bị cong vênh quá mức, han gỉ nặng hoặc bám dầu mỡ đều phải được xử lý trước khi lắp đặt.
Kiểm tra vị trí bố trí thép
Đây là nội dung quan trọng nhất trong quá trình nghiệm thu.
Từng lớp thép dưới, thép trên, thép tăng cường, thép mũ cột, thép quanh lỗ mở và thép biên phải đúng vị trí thể hiện trên bản vẽ.
Nếu khoảng cách giữa các thanh thép thay đổi quá nhiều hoặc thép bị xô lệch khi lắp đặt đường điện nước, khả năng làm việc của kết cấu sẽ không còn đúng như tính toán ban đầu.
Kiểm tra chiều dài nối và neo thép
Chiều dài nối chồng phải đáp ứng yêu cầu của thiết kế và tiêu chuẩn hiện hành.
Ngoài chiều dài nối, kỹ sư còn phải kiểm tra vị trí nối có được phép hay không. Không phải khu vực nào trên bản sàn cũng được phép nối thép, đặc biệt tại vùng mô men lớn hoặc khu vực quanh đầu cột.
Kiểm tra lớp bê tông bảo vệ
Lớp bê tông bảo vệ giúp cốt thép tránh bị ăn mòn và đảm bảo khả năng làm việc lâu dài của kết cấu.
Nếu con kê đặt không đúng hoặc bị xê dịch trong quá trình thi công, chiều dày lớp bảo vệ sẽ không đạt yêu cầu. Đây là lỗi khá phổ biến tại nhiều công trình dân dụng.
Thay vì sử dụng vật liệu tạm, nên dùng con kê bê tông hoặc con kê chuyên dụng có kích thước đúng thiết kế để đảm bảo độ ổn định.
Kiểm tra hệ thống kê thép và giá đỡ
Khoảng cách giữa các lớp thép cần được giữ ổn định bằng hệ thống chân chó hoặc giá đỡ.
Nếu thiếu hệ thống này, thép lớp trên sẽ bị võng xuống trong quá trình công nhân di chuyển hoặc khi đổ bê tông, làm thay đổi hoàn toàn cấu tạo chịu lực của sàn.
Những lỗi thường gặp khi nghiệm thu cốt thép sàn phẳng
Qua nhiều dự án thực tế, đội ngũ kỹ sư Calic nhận thấy một số lỗi xuất hiện với tần suất khá cao.
Đầu tiên là thép mũ cột đặt sai vị trí hoặc thiếu chiều dài neo. Đây là nguyên nhân trực tiếp làm giảm khả năng chống đâm thủng của sàn.
Tiếp theo là hiện tượng thép bị dẫm cong sau khi hoàn thành lắp dựng. Nếu không được chỉnh sửa trước khi đổ bê tông, chiều cao làm việc của cốt thép sẽ giảm đáng kể.
Một lỗi khác là khoảng cách thép không đồng đều do công nhân căn chỉnh bằng mắt thay vì đo thực tế. Ban đầu sai số có vẻ nhỏ nhưng trên diện tích lớn sẽ tạo ra sự phân bố cốt thép không đúng thiết kế.
Ngoài ra, việc bố trí đường ống M&E xuyên qua sàn mà không phối hợp với đơn vị kết cấu cũng có thể làm mất thép chịu lực hoặc thay đổi cấu tạo tăng cường quanh lỗ mở.
Quy trình nghiệm thu cốt thép sàn phẳng theo kinh nghiệm của Calic
Để hạn chế tối đa sai sót, Calic áp dụng quy trình kiểm tra theo nhiều cấp.
Đầu tiên là tổ đội thi công tự kiểm tra ngay sau khi hoàn thiện từng khu vực. Mọi sai lệch đều được xử lý trước khi báo nghiệm thu.
Tiếp theo, kỹ sư giám sát của nhà thầu tiến hành đối chiếu toàn bộ với bản vẽ kết cấu, kiểm tra ngẫu nhiên các kích thước quan trọng bằng thước thép và máy đo.
Sau đó, tư vấn giám sát cùng đại diện chủ đầu tư thực hiện nghiệm thu hiện trường, lập biên bản và chụp ảnh hồ sơ quản lý chất lượng.
Chỉ khi tất cả các hạng mục đều đạt yêu cầu mới tiến hành vệ sinh mặt sàn, làm sạch cốt thép, kiểm tra cốp pha lần cuối và tổ chức đổ bê tông.
Quy trình nhiều lớp này tuy mất thêm thời gian nhưng giúp giảm đáng kể nguy cơ phải khoan cắt, sửa chữa hoặc gia cường sau khi bê tông đã đông cứng.
Nghiệm thu cốt thép sàn phẳng là công đoạn quyết định chất lượng kết cấu trước khi bê tông được đổ. Một biên bản nghiệm thu chỉ thực sự có giá trị khi đi kèm quá trình kiểm tra kỹ lưỡng từng chi tiết trên hiện trường, từ chủng loại vật liệu, vị trí bố trí cốt thép đến lớp bê tông bảo vệ và hệ thống kê đỡ.
Đối với các công trình sử dụng giải pháp sàn phẳng vượt nhịp lớn, việc tuân thủ đầy đủ tiêu chuẩn nghiệm thu không chỉ giúp công trình đạt yêu cầu về chất lượng mà còn đảm bảo khả năng chịu lực, hạn chế nứt, giảm chi phí bảo trì và kéo dài tuổi thọ khai thác. Với kinh nghiệm triển khai nhiều dự án trên cả nước, đội ngũ kỹ sư Calic luôn xem công tác nghiệm thu cốt thép là “hàng rào kỹ thuật” cuối cùng trước khi bước sang giai đoạn đổ bê tông, bởi chỉ cần làm đúng ngay từ đầu sẽ tiết kiệm rất nhiều thời gian và chi phí sửa chữa về sau.
